Yolanda Bobeldijk

Londen is komende zomer de trotse organisator van de Olympische en Paralympische Spelen. Maar voor gehandicapte sportliefhebbers wordt het een lastige klus om er bij te zijn. Het Londense openbaar vervoersnetwerk is simpelweg niet toegerust op invalide passagiers. ,,Het is belachelijk: we reizen tegenwoordig wel naar de maan, maar met je rolstoel in de metro is onmogelijk.”

,Kijk, hoe moet ik nou naar Greenwich komen?”, vraagt Pamela Moffatt terwijl ze naar een metrokaart op haar computer tuurt. De 74-jarige Britse, die in het Noord-Londense Highgate woont, wil komende zomer dolgraag naar de Paralympische Spelen. Maar ze maakt zich ernstige zorgen over hoe ze daar zal komen. Moffatt lijdt al sinds haar achttiende aan een spierziekte. Vijf jaar geleden reed ze nog auto, maar dat kan ze helaas niet meer. Ze is voornamelijk op taxi’s en bussen aangewezen. ,,Taxi’s kunnen tijdens de Spelen echter niet dichtbij alle Olympische locaties komen”, weet ze. Haar dichtstbijzijnde metrostation is niet rolstoeltoegankelijk. ,,Met de metro ga ik dus eigenlijk nooit.”

Niet rolstoeltoegankelijk

Dat is niet verwonderlijk, aangezien er van de 270 metrostations in Londen slechts 61 rolstoeltoegankelijk zijn. Slechts 10 van alle stations hebben een gelijke instap van het perron naar de metro. En dat terwijl de Britse hoofdstad zo’n 890.000 inwoners heeft die gehandicapt zijn of verminderde mobiliteit hebben. De toegankelijkheid van het Londense openbaar vervoer moet drastisch verbeterd worden, vindt Lianna Etkind, van campagnegroep ‘Transport For All’. ,,Er wordt te weinig geïnvesteerd. In 2017-2018 zou 29 procent van de metrostations rolstoeltoegankelijk moeten zijn, dat wordt vanwege bezuinigingen nu maar 26 procent. Heel frustrerend.”

Daarbij is het ongunstig voor de economie, stelt ze. ,,Er zijn genoeg minder mobiele mensen die best op een kantoor zouden kunnen en willen werken, maar die door het gebrek aan toegankelijk transport worden belemmerd”. Veel gehandicapten moeten enorme omwegen maken om bij hun bestemming te komen. Bijna twintig procent van de ondervraagde leden van Transport For All, laat wel eens een feestje schieten, omdat vervoer te ingewikkeld is, aldus Etkind. ,,Het gevolg is dat mensen met een handicap geïsoleerd raken”.

Gevangen in eigen huis

Pamela Moffatt laat zich echter niet tegenhouden. ,,Ik ben laatst naar een tentoonstelling geweest in de National Gallery, in het centrum van de stad. De expositie was gratis, maar de taxitrip koste me in totaal 76 pond”, zegt ze hoofdschuddend. ,,Ik kan het me veroorloven, maar veel arbeidsongeschikten die van een kleine uitkering leven, kunnen dat niet doen. Zij worden in hun eigen huis gevangen gehouden.”

Hoewel de Londense bussen zijn uitgerust met een speciale rolstoelplaats en uitklapbare oprit, is reizen met de bus verre van ideaal, aldus Moffatt. ,,Deze plek wordt vaak ingenomen door ouders met buggy’s of reizigers met koffers”. Hoewel men verplicht is om buggy’s in te klappen voor rolstoelgebruikers, gebeurt dit niet vaak, zegt Moffatt. ,,Vaak zijn de kinderwagens volgestouwd met boodschappen. En ophef maken doe je ook niet natuurlijk, dan wacht je wel op de volgende bus.”

Een rapport van de London Assembly stelt dat het aantal passagiers met gereduceerde mobiliteit de komende jaren steeds verder zal toenemen. Maar door de huidige overheidsbezuinigingen is het niet te verwachten dat er op korte termijn drastische verbeteringen zullen plaatsvinden. Het is belachelijk dat we in deze tijd dit soort problemen nog niet hebben opgelost, vindt Moffatt. ,,We reizen wel naar de maan, maar met je rolstoel in de Londense metro is onmogelijk.”

Dit artikel stond op 4 januari 2012 in de HDC kranten, waaronder het Haarlems Dagblad, IJmuider Courant en de Gooi- en Eemlander.

De kloof tussen arm en rijk is in Groot-Brittannië de afgelopen jaren sneller gestegen dan in andere westerse landen, blijkt uit onderzoek van de OECD. Britse sociologen vrezen voor nieuwe rellen.

In het rijke centrum van Londen bestellen welvarende bankiers peperdure kostuums in kleermakersstraat Savile Row, in de arme buitenwijken halen alleenstaande moeders goedkope afhaalmaaltijden bij lokale fastfoodketens. De Britse welvaartsverschillen worden steeds extremer. Denktank OECD stelt dat de inkomensverschillen sinds 1975 het snelste zijn gestegen in vergelijking met andere westerse landen. Dit komt voornamelijk door een nieuwe groep superrijken. Verdiende de rijkste 1 procent in 1970 nog maar 7,1 procent van het totale Britse inkomen, in 2005 was dit 14,3 procent. En dat terwijl de sociaaldemocratische Labour Partij, onder leiding van Tony Blair, toen al acht jaar aan de macht was.

Inkomensongelijkheid had toen echter geen prioriteit, stelt David Gordon, onderzoekshoogleraar aan de University of Bristol. ,,Onder New Labour daalde de kinderarmoede weliswaar, maar de rijken werden niet extra belast.” De huidige regering van David Cameron heeft volgens Gordon nog minder interesse in de groeiende kloof tussen arm en rijk. ,,Het belastingstelsel wordt steeds regressiever. Armen betalen in verhouding veel meer belasting dan rijken.”
Het OECD-rapport waarschuwt voor de consequenties van ongelijkheid. ‘Jongeren die geen toekomst voor zichzelf zien, voelen zich in toenemende mate ontnomen van rechten. Ze zijn verenigd met demonstranten die geloven dat ze boeten voor een crisis waar ze niet verantwoordelijk voor zijn, terwijl mensen met hogere inkomens worden gespaard’.

Angst voor nieuwe rellen

De sociale onrust zal alleen maar toenemen, vreest Ruth Levitas, hoogleraar sociologie aan de University of Bristol. ,,Denk aan de ambtenarenstaking van een paar weken geleden bijvoorbeeld. Ook de rellen van afgelopen zomer waren niet verrassend. Dit land wordt met de minuut Dickensiaanser.”

In een recent onderzoek van de London School of Economics in samenwerking met The Guardian komt sociale onrechtvaardigheid, zoals frustratie over het gebrek aan banen, de bezuinigingen op onderwijs en de bonussen voor bankiers, als voornaamste klacht naar voren bij de geïnterviewde relschoppers. De aartsbisschop van Canterbury, Rowan Williams, riep de regering vorige week op om de jeugd ‘die denken dat ze niets te verliezen hebben, te redden’, om nieuwe rellen te voorkomen.

Voor het aanpakken van ongelijkheid is echter geen politieke wil, meent Levitas. ,,De regering bestaat uit een groep miljonairs die op elitaire scholen hebben gezeten. Ze hebben geen idee wat er speelt”. Door de huidige overheidsbezuinigingen zal de armoede verder toenemen. De Britse ongelijkheid dreigt zelfs groter te worden dan in Latijns-Amerika of de VS, aldus Danny Dorling, auteur van het boek ‘Fair Play’, dat over de kloof tussen arm en rijk gaat. En hoewel 65 procent van de Britten vindt dat de inkomensverschillen te groot zijn, gelooft Dorling niet dat er op korte termijn iets aan zal worden gedaan. ,,Het Britse klassensysteem is nog steeds intact. De oude aristocratie zit stevig in het zadel. Dat is heel moeilijk te veranderen.”

Dit artikel stond op 9 december 2011 in het Haarlems Dagblad.

De Britten zijn in toenemende mate geobsedeerd met politieke correctheid. Daarom worden zwakbegaafde Britten aangeduid als ‘mensen met leerproblemen’ en zijn gehandicapten ‘mensen met gereduceerde mobiliteit’. Harde grappen zijn riskant, zo weten tv-presentator Jonathan Ross en acteur Russell Brand, die eind 2008 in opspraak kwamen vanwege een plagerijtje dat tegen Fawlty Towers acteur Andrew Sachs was gericht. Premier David Cameron werd eerder dit jaar voor seksistisch uitgemaakt toen hij tegen een vrouwelijk Kamerlid in het Lagerhuis de bekende uitspraak van producer Michael Winner ‘calm down, dear’ (kalm aan, liefje) aanhaalde.

Eén van de Britten die deze politieke correctheid al jarenlang aan zijn laars lapt, is Top Gear-presentator Jeremy Clarkson. Diverse grove opmerkingen zijn de revue al gepasseerd, zoals: ‘Mexicanen zijn lui’, ‘vrachtwagenchauffeurs vermoorden prostituees’ en ‘Gordon Brown is een eenogige Schotse idioot’. Echt verbaasd zouden de Britten dus ook niet hoeven te zijn over Clarkson’s jongste uitlatingen.

De BBC kreeg afgelopen week niettemin 21.000 klachten binnen nadat Clarkson zich in een interview met tv-programma The One Show had laten ontvallen dat stakende ambtenaren ‘moeten worden doodgeschoten in het bijzijn van hun families’. Vakbondsleiders riepen om Clarkson’s vertrek, oppositieleider Ed Miliband noemde de opmerking ‘misselijkmakend’.

De kans dat Clarkson het veld moet ruimen is echter klein. Top Gear is immers een groot kassucces; het programma wordt wereldwijd door zo’n 150 miljoen huishoudens bekeken en zou de BBC jaarlijks zo’n 33 miljoen pond opleveren. Daarbij is Clarkson, volgens Observer columnist Andrew Anthony, ‘de stem geworden van de welvarende verontwaardiging, het rebelse notitiebord voor gefrustreerde middenmanagers, de Che Guevara van de Range Rover-bezitters.’ De recente ophef zal dan ook alleen maar goed zijn voor de verkoop van Clarkson’s nieuwste DVD.

Dit artikel stond op 5 december 2011 in het Haarlems Dagblad.

De unieke tentoonstelling ‘Leonardo da Vinci: Schilder aan het Hof van Milaan’ die in The National Gallery in Londen te zien is, is al volledig uitverkocht. Wie de expositie toch nog wil zien, heeft maar een mogelijkheid: vroeg in de rij staan voor de 500 kaarten die dagelijks aan de deur worden verkocht.

Het Londense Trafalgar Square is op deze frisse doordeweekse morgen in mist gehuld. Dat het verre van aangenaam weer is, kan de enorme groep die voor de zijingang van The National Gallery staat, echter niet deren. Geduldig wacht men om op de valreep nog een toegangskaartje te bemachtigen voor de tentoonstelling ‘Leonardo da Vinci: Schilder aan het Hof van Milaan’. Het is een historische expositie. Nog nooit was er een tentoonstelling waarin zoveel schilderijen van Da Vinci te zien zijn. Alle kaarten uit de voorverkoop zijn al uitverkocht.

De tickets, die 16 pond per stuk kosten, worden voor recordbedragen op Ebay verkocht. Kunstliefhebbers leggen er wel 400 pond voor neer. Het museum wil hier echter een stokje voor steken. Doorverkochte kaarten zullen worden geweigerd. De enige optie om de expositie te zien is om ’s ochtends vroeg in de rij te staan om een van de vijfhonderd kaarten te bemachtigen die dagelijks aan de deur te koop zijn.

Vroeg uit de veren

,,Ik stond hier al om zeven uur”, aldus Dave Gobe (53). ,,Ik moet de collectie gewoon zien. Zeker omdat het gezien de staat van de schilderijen onzeker is of ze ooit nog eens bij elkaar komen.” ,,Mijn broer is om half 6 vanochtend in de rij gaan staan”, zegt de 44-jarige Grant Swash. ,,Om acht uur heb ik het overgenomen. Het is natuurlijk bizar maar op zich heeft het ook wel wat. Je waardeert de kaarten nu veel meer dan wanneer je ze op internet koopt. En om zoveel schilderijen van Leonardo da Vinci te zien is nu eenmaal een kans die maar een keer in je leven voorbij komt.”

Als The National Gallery om tien uur haar deuren opent, heeft de rij al ruim vijfhonderd man bereikt. Een bewaker in een geel reflecterend hesje stuurt nieuwkomers weg. ,,De kans is zeer klein dat u vandaag nog een kaartje kan kopen”, zegt hij tegen een bejaarde man die vervolgens hoofdschuddend wegloopt. ,,Ik kan niet geloven dat ik achter het net heb gevist”, verzucht de Amerikaanse Lisa Thomas (34), die slechts een paar dagen op bezoek is in Londen. ,,Ik hoop dat ze de expositie verlengen zodat zoveel mogelijk mensen het nog kunnen zien.”

De tentoonstelling opende op 9 november 2011 en zal tot 5 februari 2012 te zien zijn. De National Gallery wil niet zeggen hoeveel kaarten er in totaal zijn verkocht. Vanaf mei heeft het museum de expositie geadverteerd, aldus een woordvoerder. ,,Er zijn diverse advertentiecampagnes geweest via de Britse VVV. Daarbij hebben we de tentoonstelling aangekondigd op de website van The National Gallery”. We hebben geadviseerd om vroeg te boeken, vanwege de verwachte populariteit.” Over het aantal bezoekers per dagdeel wil de Gallery niets loslaten. Wel is bekend dat het museum niet op de volledige capaciteit draait. ,,We willen dat bezoekers een fijne ervaring hebben en de schilderijen goed kunnen zien.”

Hoewel het binnen behoorlijk druk is, is er voor bezoekers genoeg ruimte om de schilderijen zorgvuldig te bekijken. Met behulp van een koptelefoon en digitale gids wordt men langs alle werken van Leonardo Da Vinci geleid. ,,Wanneer u dit schilderij gezien heeft, doet u dan een stap naar achteren zodat andere bezoekers een kijkje kunnen nemen”, aldus de gids op de geluidsband. Een advies dat door de meeste mensen wordt opgevolgd.

Da Vinci als schilder

De expositie toont Leonardo da Vinci, die immers ook wetenschapper, uitvinder en musicus was, als schilder. De diverse schetsen tonen hoe hij zijn schilderijen voorbereidde en hoe Da Vinci nadacht over de proporties van het menselijk lichaam. En dan zijn er natuurlijk de bekende kunstwerken: ‘De Dame met de Hermelijn’, ‘Portret van een onbekende vrouw’ (La Belle Ferronière), ‘De Muzikant’ en het recente herontdekte werk ‘Salvator Mundi’. Maar het neusje van de zalm is de samenkomst van de twee versies van de ‘Maagd op de rotsen’. Een van de werken hangt normaal al in The National Gallery, de ander werd overgebracht uit het Louvre in Parijs. Ze hangen in dezelfde ruimte met de afbeeldingen naar elkaar toe. De kans is heel groot dat Da Vinci deze twee schilderijen zelf nooit samen zag.

De prachtige collectie is voor veel bezoekers een reden om bij de uitgang allerlei magneten, kalenders, catalogussen en andere Leonardo da Vinci-merchandising in te slaan. ,,Dit is de derde dag op rij dat we kaarten aan de deur probeerden te kopen”, aldus de Amerikaanse Jill Zucker (63), die met haar jarige echtgenoot The National Gallery uit loopt. ,,Vandaag waren we hier om zeven uur. Natuurlijk hebben we drie uur in de rij gestaan, maar het was het absoluut waard. Ik zou het iedereen aanraden.”

Bovenstaand artikel heb ik geschreven voor de GPD-kranten. Vanochtend sprak ik eveneens over de tentoonstelling van Leonardo da Vinci in Londen op radio 1 in het programma ‘Goedemorgen Nederland’. De link is hier te beluisteren.

Londense restaurants gooien jaarlijks duizenden kilo’s aan eten weg. Door het gebruik van doggy bags te promoten, kan dit veranderen, stelt de campagnegroep ‘Too Good To Waste’. Maar dan moeten de Britten eerst over hun gene stappen. Uit onderzoek blijkt namelijk dat veel Britten niet om een doggy bag durven te vragen.

 Lunchtijd in de Londense West End. Een mix van Londenaren en toeristen slentert langs de gezellige restaurantjes in China Town. Door de geuren van gebraden eend en oosterse kruiden ogen de levensgrote buffetten die vlak voor de ramen staan, zeer uitnodigend. Veel van deze uitgestalde gerechten zullen echter later vandaag in de vuilnisbak belanden. Een gemiddeld Londens restaurant gooit jaarlijks namelijk zo’n 21.000 kilo aan eten weg, het gewicht van drie dubbeldekkerbussen. De ‘Too Good To Waste’ campagne wil de verkwisting verminderen door het gebruik van doggy bags te stimuleren. Diverse restaurants hebben zich al bij de campagne aangesloten, evenals de bekende Britse televisiekok Hugh Fearnley-Whittingstall. Maar dan moeten de Britten wel eerst over een drempel stappen. Uit onderzoek blijkt namelijk dat veel Britten het gênant vinden om in restaurants om een doggy bag te vragen.

Zoals het gepensioneerde echtpaar Elizabeth en Graham Hill uit Somerset, dat een weekje vakantie viert in Londen. ,,Ik heb er nog nooit om gevraagd in een restaurant. Nee dear, het is heel on-Brits”, zegt Elizabeth, terwijl ze samen met haar echtgenoot de menukaart voor een Chinees restaurant bekijkt. Ze gelooft niet dat doggy bags de oplossing zijn tegen voedselverspilling. ,,Veel mensen bestellen veel te veel en daarbij zijn de porties in de meeste restaurants te groot.”

Het stimuleren van de doggy bag is om de consument bewust te maken van de verkwisting, stelt Tom Tannes van de Sustainable Restaurant Association (SRA) die de campagne uitvoert. ,,Tegelijkertijd geven we restaurants tips hoe ze minder eten kunnen verspillen. Bacon en worstjes die in het ontbijtbuffet zijn overgebleven kunnen heel eenvoudig in een pastasaus worden verwerkt. Van overrijp fruit kan jam worden gemaakt, of sausen voor desserts.” De verkwisting vindt voor 65 procent plaats tijdens de voorbereidingen in de keuken, 30 procent van de verspilling komt van de borden van klanten. Tweederde van het voedsel dat restaurants weggooien is onnodige verspilling, aldus het onderzoek.

Het aanbieden van doggy bags moet veel meer een standaard service worden, vindt Sam Harrison, eigenaar van twee Londense restaurants.,,Als je het in een mooie verpakking stopt, is het helemaal niet gênant om dat mee te nemen. Je moet er als kok trots op zijn dat klanten het gerecht als lunch voor de dag daarna willen meenemen.” Restaurants moeten altijd nagaan wat de reden is als er half volle borden terug komen, vindt hij. “Beviel het eten niet? Of had de klant gewoon niet zoveel trek? Bij ons is het aanbieden van doggy bags heel normaal. Wij hebben veel Amerikaanse klanten, die vragen er geregeld om.” Harrison hoopt dat de campagne ook de Britten over de streep trekt. ,,De Britten moeten er niet te moeilijk over doen. Het is zonde om eten weg te gooien. En je hebt er ten slotte voor betaald.”

De twintigjarige Laura Bennett heeft er in elk geval geen moeite mee. ,,Ik ben student en vraag altijd om een doggy bag. Dat kan mij niks schelen hoor.” Ook de vriendinnen Dawn Walker (62) en Mary Kay (65), die zojuist naar het theater gaan, zitten er niet mee. ,,Er is niets gênant aan. Mensen die niet om een doggy bag durven te vragen zijn gewoon onzeker.”