Yolanda Bobeldijk

Terwijl Nederlandse atleten hard trainen om deze zomer in de prijzen te vallen tijdens de Olympische Spelen in Londen, hebben ondernemers hun medailles al binnen. Wat leveren die Olympische opdrachten op?

Trots zijn ze zeker, bij boomkwekerij Van den Berk. Het bedrijf uit Sint Oedenrode mag maar liefst 2.200 bomen leveren voor in het Olympisch Dorp in Londen. ‘Het is een van de grootste opdrachten die we ooit hebben gekregen’, weet Jan van Vechel, die bij het bedrijf verantwoordelijk is voor verkoop en advies voor Groot-Brittannië en Ierland. Hoeveel het contract waard is, wil hij niet zeggen. ‘Maar zonder deze opdracht zouden we 5 tot 10 procent minder omzet hebben binnengehaald.’ En die omzet kan de boomkwekerij in deze economische tijden goed gebruiken.

De boomkwekerij is niet het enige Nederlandse bedrijf dat een Olympische opdracht heeft bemachtigd. Philips neemt een deel van de verlichting tijdens de Spelen voor zijn rekening, Heineken voorziet de toeschouwers van bier en Imtech is verantwoordelijk voor onder meer de klimaattechniek in het stadion en het Velodroom. BAM Nuttall heeft de grondsanering van het Olympische terrein gedaan en zal na afloop van de Spelen de herontwikkeling van het Olympisch Park voor zijn rekening nemen. Een opdracht ter waarde van 76 miljoen pond. Royal Haskoning is betrokken bij het ontwerp en milieuonderzoek van de Weymouth and Portland National Sailing Academy. En Arcadis maakt onderdeel uit van het team dat het Olympisch stadion heeft neergezet. Het bedrijf gaf onder meer advies over kostenmanagement.

Britten eerst

‘Het Nederlandse bedrijfsleven is goed vertegenwoordigd op de Spelen’, zegt Bram van der Veen, handelsattaché bij de Nederlandse ambassade in Londen. Dat is een prestatie, aangezien de Britten er zeer op gebrand zijn dat de contracten voor de Spelen bij de eigen ondernemers terecht komen. Het leeuwendeel van de Olympische opdrachten, ongeveer 98 procent, is naar Britse bedrijven gegaan. Dit zijn zo’n veertienhonderd contracten, ter waarde van 6,4 miljard pond (op een totaalinvestering van zo’n 9 miljard pond in de Spelen). De cijfers zijn echter niet waterdicht. Britse bedrijven die contracten hebben bemachtigd, kunnen immers een deel van hun werk uitbesteden. ‘Daar kunnen Nederlandse bedrijven bijzitten’, aldus Van der Veen. Daarnaast houdt de Britse Olympic Delivery Authority (ODA), verantwoordelijk voor het aanbieden van de contracten, er in haar telling geen rekening mee waar het moederbedrijf gevestigd is. Zo wordt Heineken niet meegeteld als een Nederlands bedrijf. Heineken nam in 2008 een deel van het Scottish & Newcastle over waar de merken Strongbow, John Smith’s en Kronenbourg 1664 onder vallen. Aangezien deze Britse dochteronderneming, Heineken UK Ltd, de Olympische opdracht in de wacht heeft gesleept, wordt dit als een Britse deal aangemerkt. Hetzelfde geldt voor de opdrachten van BAM Nuttall, Arcadis en Imtech.

Nederlandse buit

De Nederlandse ambassade in Londen probeert momenteel in kaart te brengen wat de Nederlandse ‘buit’ is als het gaat om Olympische contracten. Al is dit volgens Van der Veen ‘heel lastig te achterhalen’. Ook omdat veel ondernemingen bewust uit de openbaarheid blijven en niet bekend maken dat ze Olympische opdrachten in de wacht hebben gesleept. Philips en ook een paar andere Nederlandse bedrijven zeggen hierover niet met de pers te kunnen spreken. Wie zaken doet met de Olympische autoriteiten in Londen is immers aan strikte regelgeving gebonden. Alleen bedrijven die betaald hebben voor marketingrechten, mogen hun betrokkenheid bij de Olympische Spelen kenbaar maken. Als ondernemers niet mogen pronken met hun geleverde werkzaamheden, wat leveren deze Olympische opdrachten dan eigenlijk op? Voor veel bedrijven is de link naar een Spelen een belangrijk visitekaartje, zegt Van Vechel. ‘We mogen niet met de Olympische Spelen adverteren, maar in vakbladen pikt men het toch wel op.’ Dat bevestigt ook John Gaffney, sector director Sport en Leisure bij Arcadis: ‘De Britse regering moedigt bedrijven juist aan om te vertellen wat ze doen bij de Olympische Spelen. Ook zonder reclame te maken is dit een geweldig project voor ons, waarmee we onze portfolio verbeteren.’

Olympisch stempel

Het prestige-element is ook niet de voornaamste reden voor bedrijven om bij de Spelen betrokken te zijn, aldus Diana Brack, handelsattaché bij de Nederlandse ambassade in Londen. ‘Als de contracten alleen die Olympische stempel zouden bieden, dan betwijfel ik of bedrijven wel voor deze opdrachten zouden kiezen.’ De omzet die het oplevert en de winst, is minstens zo belangrijk, beaamt Pieter Koenders, director group communications bij Imtech. ‘De contracten die wij met de Olympische Spelen hebben, zijn honderden miljoenen euro’s waard. Natuurlijk maken we er winst op.’ Dit geldt ook voor Koninklijke BAM groep en Arcadis. ‘Het is leuk dat de magie van de Spelen op ons afstraalt, maar daar gaat het uiteindelijk niet om’, stelt Arno Pronk van Koninklijke BAM Groep. ‘We hebben een jaaromzet van 8 miljard, grote projecten als deze zijn van belang om de continuïteit te verzekeren.’ Over de winst doen Imtech, Arcadis en Koninklijke BAM Groep geen uitspraken. Ook Heineken wil hier niets over kwijt. Nigel Pollard van Heineken UK kan enkel melden dat het een ‘geweldige zomer voor ons wordt’.

Engelse show

Er zijn ook Nederlandse bedrijven die bewust hebben afgezien van Olympische contracten. De strenge veiligheidsregels en bijbehorende aansprakelijkheid (de beruchte Britse health & safety regelgeving) hebben sommige ondernemers afgeschrikt, weet Michiel van Deursen, directeur van de The Netherlands British Chamber of Commerce. ‘Ik sprak laatst iemand van een bedrijf dat op het Olympisch terrein een voetgangersbrug zou maken. Die opdracht hebben ze voorbij laten gaan vanwege de Britse juristerij. Je moet voor enorme bedragen verzekerd zijn voor het feit dat iemand theoretisch gezien door zo’n bruggetje kan zakken. Daardoor ging de hele winst in rook op.’

Of omdat het uiteindelijk toch een Engelse show is. Van Deursen: ‘Je kunt als Nederlands bedrijf je producten of diensten aanbieden, maar daar gaat wel veel werk in zitten en dan is er vervolgens de wezenlijke kans dat de opdracht toch naar een Brit gaat.’Dit overkwam Sander Douma, van Sander Douma Architecten uit Stompetoren. Douma werd door het bekende Londense architectenbureau Hopkins gevraagd om deel uit maken van het team dat een gooi zou doen naar de opdracht om de wielerbaan in het Velopark te ontwerpen. Het team hield een paar keer een presentatie in Londen en kwam als winnaar uit de bus. Maanden later kreeg Douma te horen dat onder druk van de Britse wielerfederatie en het Londense Olympische comité toch werd besloten om voor een Britse architect te kiezen.

Lokale ervaring

De succesformule voor het bemachtigen van een opdracht bij de Olympische Spelen in Londen blijkt het hebben van voldoende kennis van de Britse markt. ‘De Engelse cultuur is zo substantieel anders, dat je eigenlijk alleen goed kunt opereren als je ervaring in het land hebt’, aldus Koenders (Imtech). ‘Alleen door lokaal goed ingevoerd te zijn en de regelgeving te kennen, kun je als bedrijf de opdracht tegen scherpe prijzen uitvoeren’, zegt ook Pronk (Koninklijke BAM Groep). De grote Nederlandse winnaars van Olympische contracten zijn ook voornamelijk ondernemingen die al langer op de Britse markt actief zijn. De huidige opdrachten bieden geen garantie voor de Spelen in Rio de Janeiro.‘Dan moet je als bedrijf daar weer lokaal goed bekend zijn’, denkt Koenders. Pronk (BAM): ‘Dat we het Olympisch Park hebben gesaneerd wil niet zeggen dat ineens alle deuren voor ons opengaan. Voor elke nieuwe opdracht moeten wij weer ons best doen’.

Bekend of niet bekend, wel of geen Britse dochteronderneming, geen enkel Nederlandse bedrijf had vooraf de garantie dat het een opdracht bij de Olympische Spelen in Londen in de wacht zou slepen. ‘We hebben heel veel voorwerk moeten doen’, vertelt boomkweker Van Vechel. ‘De selectieprocedure was zeer pittig. Er zijn heel wat manuren in gestopt. Maar je moet er wat voor over hebben om zo’n Olympisch contract binnen te slepen. It’s all in the game.’

Nu verdienen aan Londen?

Er wordt in totaal zo’n 9 miljard pond in de Spelen geïnvesteerd door de Britten, 6,4 miljard daarvan gaat naar opdrachten voor private ondernemingen. Heel wat Nederlandse bedrijven zijn erin geslaagd opdrachten binnen te slepen en te verdienen aan de Olympische Spelen in Londen.Arcadis is adviseur bouw Olympisch Stadion, BAM Nuttal doet de sloop en reiniging van het Olympisch terrein, de ontsluiting ervan en herontwikkeling Olympisch park na afloop van de Spelen. Heineken is de officiële bierleverancier en organisator Holland Heineken House. Imtech heeft de duurzame technologie geleverd voor het Olympisch stadion, het Velodroom, verblijfsgebouwen van sporters en officials, het Olympisch winkelcentrum Westfield Stratford City en de verkeersinfrastructuur Olympisch gebied. Daarnaast heeft Imtech ook gezorgd voor verbetering van de webtechnologie van de BBC met het oog op de Spelen. Philips is verantwoordelijk voor de verlichting van de stadions, Royal Haskoning is betrokken bij ontwerp en milieuonderzoek bij de Weymouth and Portland National Sailing Academy (WPNSA). Van den Berk boomkwekerij levert bomen voor het Olympisch Dorp en West 8 houdt zich bezig met de herontwikkeling van Westfield Stratford City.

En over zestien jaar in Nederland?

Of Nederland er in zal slagen de Olympische Spelen van 2028 naar ons land te halen, staat nog niet vast. In elk geval wordt er al jaren gewerkt aan plannen hiervoor. ‘De Olympische ambitie zorgt dat we ons blijven ontwikkelen en onze concurrentiepositie verstevigen’, zei Maria van der Hoeven, destijds minister van Economische Zaken, bij de start drie jaar geleden. Ondernemend Nederland heeft een naam hoog te houden op sportgebied, benadrukte de minister: kijk maar naar de klapschaats, kunstgras, turntoestellen, (zwem)kleding, sportdrank, kuipstoeltjes, dranghekken en complete stadions. De beslissing van het Internationaal Olympisch Comité valt in 2021. Die van het kabinet over kandidaatstelling in 2016. Dat de Nederlandse economie kan profiteren van de organisatie van de Olympische Spelen blijkt wel uit het Londense voorbeeld. Het leeuwendeel van de opdrachten gaat naar eigen bedrijven: dat levert werkgelegenheid op en voor de overheid extra belastinginkomsten. Volgens vorig jaar gedaan onderzoek zullen er tot 2015 jaarlijks 17.900 banen in Groot-Brittannië bijkomen dankzij de Spelen. Ook zullen de consumentenuitgaven direct met 750 miljoen pond stijgen, verwachten de onderzoekers. Dat is bijna 20 procent meer dan consumenten in de zeven weken van de Spelen zouden uitgeven als die niet in Londen waren georganiseerd. Het onderzoek wijst ook uit dat het bbp direct met 1,14 miljard pond (totaal bbp 2011: 2,4 biljoen pond) stijgt en op de langere termijn met 5,1 miljard pond (tot 2015).

Dit artikel is gepubliceerd in opinieblad Forum (VNO-NCW) in het nummer van 22 maart 2012. Het artikel is ook hier te lezen.

Het Ierse Cork is perfect te combineren met het historische Cobh, de haven van Cork waar het wereldberoemde schip de Titanic in 1912 voor het laatst aanmeerde voor ze de tragische tocht richting de VS maakte.

Een zeer dichte mist hangt boven het station van de Zuid-Ierse stad Cork. Het perron is onzichtbaar – zo heiig is het – alleen het snerpende fluitsignaal wijst ons er op dat er ergens in het wolkenpakket een conducteur moet staan. Het ouderwetse boemeltje laat zich echter niet hinderen door de mist. In een mum van tijd ronken we gezellig door het ruige landschap. De popperige stations die we tegen komen, bevatten onuitspreekbare Ierse namen als Glounthaune en Carrigaloe. De spoorbaan, die in 1860 werd aangelegd door de Britse ingenieur Islambard Kingdom Brunel, gaat voor een groot deel over meren en plassen, waardoor het lijkt alsof de trein zo nu en dan over het water zweeft.

Eenmaal in Cobh – zo’n 20 kilometer van Cork, lijkt het of we aan het einde van de wereld zijn beland, niet alleen omdat het spoor daadwerkelijk ophoudt, maar ook door de mystieke sfeer die er in de mistige haven hangt. Het voelt alsof we ergens midden in de Atlantische Oceaan zitten, in plaats van aan de zuidkust van Ierland. De stille vissersplaats was echter ooit een bruisende haven van waaruit grote schepen vertrokken vol met Ieren die het geluk in Amerika wilden zoeken, vertelt onze gids, de 58-jarige Pat Phelan. ,,Begin vorige eeuw was Cobh te vergelijken met de Londense luchthaven Heathrow, zo druk was het hier met schepen, passagiers en koffers.”

Titanic

Het beroemdste schip dat in Cobh aanmeerde was de RMS Titanic, dat op 10 april 1912 vanuit Southampton vertrok met bestemming New York. Een dag later legde de Titanic aan in Cobh, om nog eens 123 passagiers op te halen. Op 14 april raakte het wereldberoemde schip een ijsberg en zonk in de vroege ochtend van 15 april. Meer dan 1500 mensen kwamen om. Van de 123 passagiers die in Cobh aan boord gingen, overleefden er slechts 44. De ‘Titanic Trail’ rondleiding laat de vele sporen in Cobh zien die naar ‘the ship of dreams’ verwijzen.

Zo staat middenin de havenplaats nog het gebouw dat ooit het kantoor van de White Star Line was. Het pand, gebouwd rond 1830 fungeerde als incheckbalie voor de passagiers van de White Star Lines. Ook passagiers van de Titanic betraden via dit gebouw de scheepjes die hen vervolgens naar de Titanic brachten, verderop in de haven. ,,Zien jullie dat het gebouw uit meerdere lagen bestaat ?”,wijst de gids. ,,De passagiers op de eerste verdieping waren de reizigers met een toegangsbewijs voor het eersteklas dek. Herinneren jullie de scene in de film waarin een groep passagiers inclusief Leonardo DiCaprio met een houten bank een deur openbreekt om naar een hoger dek te komen? Dat is goed uitgebeeld in de film. De scheiding tussen eersteklas passagiers en het klootjesvolk was echt zo streng”.

Op deze mistige morgen zijn de rijen passagiers van destijds heel gemakkelijk voor te stellen. Een deel van de oorspronkelijke vlonder is zelfs nog in tact. De harde werkelijkheid dringt echter weer tot ons door als we de speciale gedenksteen zien, waarmee de Titanic ramp in Cobh wordt herdacht. Op het bronzen kunstwerk staat een afbeelding van een Ierse moeder, genaamd Margaret Rice, met haar 5 kinderen. Allen overleefden de reis niet. Rice kon geïdentificeerd worden door een potje pillen dat later in haar jaszak werd gevonden. Het adres van de apotheek was nog zichtbaar en de apotheker bevestigde dat hij dat recept voor haar had uitgeschreven op 9 april 1912, twee dagen voordat ze aan boord ging.

Postzak

Het verhaal van Millvina Dean komt eveneens voorbij. Zij was de jongste passagier op de Titanic en overleefde de ramp samen met haar moeder en broer. Ze werd als baby in een postzak gestopt, samen met een paar kussenslopen en vervolgens in de reddingsboot geworpen, aldus Phelan. Haar vader overleefde de reis echter niet. Hoewel de verhalen tragisch zijn, weet onze gids toch een luchtige sfeer te scheppen. ,,Millvina en haar familie zaten in reddingsboot 13″, voegt hij er aan toe. ,,Voor de bijgelovigen onder ons misschien goed om te weten.”

De Titanic was echter niet de enige tragedie waarmee Cobh te maken kreeg. Drie jaar na de ramp, tijdens de eerste wereldoorlog, werd vlakbij de Ierse kust een passagiersschip geraakt door een torpedo van een Duitse onderzeeër. Het schip zonk in 18 minuten en bijna 1200 mensen kwamen om. Lokale vissersboten uit Cobh voeren heen en terug om zoveel mogelijk passagiers te redden. Zowel de slachtoffers als de overlevenden werden naar Cobh gebracht. 700 mensen werden gered. ,,De ramp had een enorme impact op Cobh”, aldus Phelan. De slachtoffers werden in een massagraf begraven, dat zich nog altijd op de heuvels, boven in de vissersplaats bevindt. Beneden in de haven staat eveneens een gedenksteen van de ramp.

De rondleiding cirkelt door de heuvels naar boven, vanwaar er een schitterend uitzicht is op het eilandje Spike dat in de haven van Cobh ligt. In de zevende eeuw was hier een klooster, later werden er kanonnen neergezet om het Spaanse leger te verjagen. In 1847 werd Spike door de Britse bezetter gebruikt om criminelen te huisvesten die vervolgens volledig geketend naar Australië werden gestuurd. ,,Velen stierven onderweg en werden dan overboord gegooid”, vertelt Phelan. De wandeltocht eindigt in de Jack Doyles pub, waar alle bezoekers van de ‘Titanic Trail’ een gratis glas Guinness krijgen. Als afsluiting vertelt Phelan over Jack Doyle, een beroemde zoon van Cobh, de Ierse boxer, zanger en acteur.

Reisinformatie

Vliegmaatschappij Aer Lingus heeft directe vluchten van Schiphol naar Cork. De luchthaven bevindt zich slechts 20 minuten rijden van het centrum van de stad. Vanaf station Cork is de haven van Cobh eenvoudig te bereiken. Een retourtje met de trein kost 6, 35 euro. Kijk voor meer informatie op: www.discoverireland.ie/cork en www.titanic-trail.com

Dit artikel stond op 24 december 2011 in de HDC bladen (o.a. Haarlems Dagblad, Gooi- en Eemlander, Noord Hollands Dagblad, IJmuider Courant) en op 4 januari 2012 in het Nederlands Dagblad.

Londen is komende zomer de trotse organisator van de Olympische en Paralympische Spelen. Maar voor gehandicapte sportliefhebbers wordt het een lastige klus om er bij te zijn. Het Londense openbaar vervoersnetwerk is simpelweg niet toegerust op invalide passagiers. ,,Het is belachelijk: we reizen tegenwoordig wel naar de maan, maar met je rolstoel in de metro is onmogelijk.”

,Kijk, hoe moet ik nou naar Greenwich komen?”, vraagt Pamela Moffatt terwijl ze naar een metrokaart op haar computer tuurt. De 74-jarige Britse, die in het Noord-Londense Highgate woont, wil komende zomer dolgraag naar de Paralympische Spelen. Maar ze maakt zich ernstige zorgen over hoe ze daar zal komen. Moffatt lijdt al sinds haar achttiende aan een spierziekte. Vijf jaar geleden reed ze nog auto, maar dat kan ze helaas niet meer. Ze is voornamelijk op taxi’s en bussen aangewezen. ,,Taxi’s kunnen tijdens de Spelen echter niet dichtbij alle Olympische locaties komen”, weet ze. Haar dichtstbijzijnde metrostation is niet rolstoeltoegankelijk. ,,Met de metro ga ik dus eigenlijk nooit.”

Niet rolstoeltoegankelijk

Dat is niet verwonderlijk, aangezien er van de 270 metrostations in Londen slechts 61 rolstoeltoegankelijk zijn. Slechts 10 van alle stations hebben een gelijke instap van het perron naar de metro. En dat terwijl de Britse hoofdstad zo’n 890.000 inwoners heeft die gehandicapt zijn of verminderde mobiliteit hebben. De toegankelijkheid van het Londense openbaar vervoer moet drastisch verbeterd worden, vindt Lianna Etkind, van campagnegroep ‘Transport For All’. ,,Er wordt te weinig geïnvesteerd. In 2017-2018 zou 29 procent van de metrostations rolstoeltoegankelijk moeten zijn, dat wordt vanwege bezuinigingen nu maar 26 procent. Heel frustrerend.”

Daarbij is het ongunstig voor de economie, stelt ze. ,,Er zijn genoeg minder mobiele mensen die best op een kantoor zouden kunnen en willen werken, maar die door het gebrek aan toegankelijk transport worden belemmerd”. Veel gehandicapten moeten enorme omwegen maken om bij hun bestemming te komen. Bijna twintig procent van de ondervraagde leden van Transport For All, laat wel eens een feestje schieten, omdat vervoer te ingewikkeld is, aldus Etkind. ,,Het gevolg is dat mensen met een handicap geïsoleerd raken”.

Gevangen in eigen huis

Pamela Moffatt laat zich echter niet tegenhouden. ,,Ik ben laatst naar een tentoonstelling geweest in de National Gallery, in het centrum van de stad. De expositie was gratis, maar de taxitrip koste me in totaal 76 pond”, zegt ze hoofdschuddend. ,,Ik kan het me veroorloven, maar veel arbeidsongeschikten die van een kleine uitkering leven, kunnen dat niet doen. Zij worden in hun eigen huis gevangen gehouden.”

Hoewel de Londense bussen zijn uitgerust met een speciale rolstoelplaats en uitklapbare oprit, is reizen met de bus verre van ideaal, aldus Moffatt. ,,Deze plek wordt vaak ingenomen door ouders met buggy’s of reizigers met koffers”. Hoewel men verplicht is om buggy’s in te klappen voor rolstoelgebruikers, gebeurt dit niet vaak, zegt Moffatt. ,,Vaak zijn de kinderwagens volgestouwd met boodschappen. En ophef maken doe je ook niet natuurlijk, dan wacht je wel op de volgende bus.”

Een rapport van de London Assembly stelt dat het aantal passagiers met gereduceerde mobiliteit de komende jaren steeds verder zal toenemen. Maar door de huidige overheidsbezuinigingen is het niet te verwachten dat er op korte termijn drastische verbeteringen zullen plaatsvinden. Het is belachelijk dat we in deze tijd dit soort problemen nog niet hebben opgelost, vindt Moffatt. ,,We reizen wel naar de maan, maar met je rolstoel in de Londense metro is onmogelijk.”

Dit artikel stond op 4 januari 2012 in de HDC kranten, waaronder het Haarlems Dagblad, IJmuider Courant en de Gooi- en Eemlander.

De kloof tussen arm en rijk is in Groot-Brittannië de afgelopen jaren sneller gestegen dan in andere westerse landen, blijkt uit onderzoek van de OECD. Britse sociologen vrezen voor nieuwe rellen.

In het rijke centrum van Londen bestellen welvarende bankiers peperdure kostuums in kleermakersstraat Savile Row, in de arme buitenwijken halen alleenstaande moeders goedkope afhaalmaaltijden bij lokale fastfoodketens. De Britse welvaartsverschillen worden steeds extremer. Denktank OECD stelt dat de inkomensverschillen sinds 1975 het snelste zijn gestegen in vergelijking met andere westerse landen. Dit komt voornamelijk door een nieuwe groep superrijken. Verdiende de rijkste 1 procent in 1970 nog maar 7,1 procent van het totale Britse inkomen, in 2005 was dit 14,3 procent. En dat terwijl de sociaaldemocratische Labour Partij, onder leiding van Tony Blair, toen al acht jaar aan de macht was.

Inkomensongelijkheid had toen echter geen prioriteit, stelt David Gordon, onderzoekshoogleraar aan de University of Bristol. ,,Onder New Labour daalde de kinderarmoede weliswaar, maar de rijken werden niet extra belast.” De huidige regering van David Cameron heeft volgens Gordon nog minder interesse in de groeiende kloof tussen arm en rijk. ,,Het belastingstelsel wordt steeds regressiever. Armen betalen in verhouding veel meer belasting dan rijken.”
Het OECD-rapport waarschuwt voor de consequenties van ongelijkheid. ‘Jongeren die geen toekomst voor zichzelf zien, voelen zich in toenemende mate ontnomen van rechten. Ze zijn verenigd met demonstranten die geloven dat ze boeten voor een crisis waar ze niet verantwoordelijk voor zijn, terwijl mensen met hogere inkomens worden gespaard’.

Angst voor nieuwe rellen

De sociale onrust zal alleen maar toenemen, vreest Ruth Levitas, hoogleraar sociologie aan de University of Bristol. ,,Denk aan de ambtenarenstaking van een paar weken geleden bijvoorbeeld. Ook de rellen van afgelopen zomer waren niet verrassend. Dit land wordt met de minuut Dickensiaanser.”

In een recent onderzoek van de London School of Economics in samenwerking met The Guardian komt sociale onrechtvaardigheid, zoals frustratie over het gebrek aan banen, de bezuinigingen op onderwijs en de bonussen voor bankiers, als voornaamste klacht naar voren bij de geïnterviewde relschoppers. De aartsbisschop van Canterbury, Rowan Williams, riep de regering vorige week op om de jeugd ‘die denken dat ze niets te verliezen hebben, te redden’, om nieuwe rellen te voorkomen.

Voor het aanpakken van ongelijkheid is echter geen politieke wil, meent Levitas. ,,De regering bestaat uit een groep miljonairs die op elitaire scholen hebben gezeten. Ze hebben geen idee wat er speelt”. Door de huidige overheidsbezuinigingen zal de armoede verder toenemen. De Britse ongelijkheid dreigt zelfs groter te worden dan in Latijns-Amerika of de VS, aldus Danny Dorling, auteur van het boek ‘Fair Play’, dat over de kloof tussen arm en rijk gaat. En hoewel 65 procent van de Britten vindt dat de inkomensverschillen te groot zijn, gelooft Dorling niet dat er op korte termijn iets aan zal worden gedaan. ,,Het Britse klassensysteem is nog steeds intact. De oude aristocratie zit stevig in het zadel. Dat is heel moeilijk te veranderen.”

Dit artikel stond op 9 december 2011 in het Haarlems Dagblad.

De Britten zijn in toenemende mate geobsedeerd met politieke correctheid. Daarom worden zwakbegaafde Britten aangeduid als ‘mensen met leerproblemen’ en zijn gehandicapten ‘mensen met gereduceerde mobiliteit’. Harde grappen zijn riskant, zo weten tv-presentator Jonathan Ross en acteur Russell Brand, die eind 2008 in opspraak kwamen vanwege een plagerijtje dat tegen Fawlty Towers acteur Andrew Sachs was gericht. Premier David Cameron werd eerder dit jaar voor seksistisch uitgemaakt toen hij tegen een vrouwelijk Kamerlid in het Lagerhuis de bekende uitspraak van producer Michael Winner ‘calm down, dear’ (kalm aan, liefje) aanhaalde.

Eén van de Britten die deze politieke correctheid al jarenlang aan zijn laars lapt, is Top Gear-presentator Jeremy Clarkson. Diverse grove opmerkingen zijn de revue al gepasseerd, zoals: ‘Mexicanen zijn lui’, ‘vrachtwagenchauffeurs vermoorden prostituees’ en ‘Gordon Brown is een eenogige Schotse idioot’. Echt verbaasd zouden de Britten dus ook niet hoeven te zijn over Clarkson’s jongste uitlatingen.

De BBC kreeg afgelopen week niettemin 21.000 klachten binnen nadat Clarkson zich in een interview met tv-programma The One Show had laten ontvallen dat stakende ambtenaren ‘moeten worden doodgeschoten in het bijzijn van hun families’. Vakbondsleiders riepen om Clarkson’s vertrek, oppositieleider Ed Miliband noemde de opmerking ‘misselijkmakend’.

De kans dat Clarkson het veld moet ruimen is echter klein. Top Gear is immers een groot kassucces; het programma wordt wereldwijd door zo’n 150 miljoen huishoudens bekeken en zou de BBC jaarlijks zo’n 33 miljoen pond opleveren. Daarbij is Clarkson, volgens Observer columnist Andrew Anthony, ‘de stem geworden van de welvarende verontwaardiging, het rebelse notitiebord voor gefrustreerde middenmanagers, de Che Guevara van de Range Rover-bezitters.’ De recente ophef zal dan ook alleen maar goed zijn voor de verkoop van Clarkson’s nieuwste DVD.

Dit artikel stond op 5 december 2011 in het Haarlems Dagblad.